Neoromantyzm - Realizm etyczny/neorealizm

daty trwania Neoromantyzmu

1890-1905

tendencje Neoromantyzmu

ostra cezura 1890, zmiana klimatu, powrót do natury, powrót liryki, "sztuka dla sztuki", melancholia, dekadencja, indywidualizm

o co chodziło w "sztuce dla sztuki" Neoromamtyzmu

tworzymy dla aktu tworzenia, nie żeby zmieniać świat

co się działo w tle neoromantyzmu

powrót liryki po czasach dramatów, rozwój noweli, Hamsun rasista

utwór, data, autor neoromantyzmu

"Głód", 1890, Knut Hamsun - glosiciel nowej literatury, badacz duszy, arystokrata ducha, stworzył program "Z nieuświadomionego życia duszy"

dlaczego "Głód" w neoromantyzmie

duża indywidualizacja postaci, traktuje o stanach duchowych i przeżyciach wewn.; czlowiek nie zawsze jest racjonalny, opis jednostki nietypowej, analiza wrażliwości, przeżyć, rozterek, życia duszy; wydarzenia wewn. ważniejsze niż zewn.

charakterystyka "Głodu"

nieracjonalne zachowania, nietypowe reakcje - temat do analizy wnętrza; samoobserwacja bohatera, opisy stanu fizycznego i psychicznego; bohater opisany w oderwaniu, bez genezy; elementy naturalistyczne (opisy biedy, degeneracji); wielkopański gest

inni autorzy neoromantyzmu

Edward Munch, malarz (krzyk, madonna); Sigbjørn Obstfelder (jeg ser)

postulaty "Z nieuświadomionego..."

literatura nie powinna opisywać jednostek unikatowych jako wariatów, nie potępiać, a raczej analizować; analiza nie powinna znizać się do wygodnych, płaskich typów postaci; należy zwiększać wrażliwość ludzką

daty trwania Neorealizmu/Realizmu etycznego

1905-1945

tendencje realizmu etycznego

problematyka etyczna i moralna, nawiązanie do realizmu lat 70. i 80., jednostkq w stanie konfliktu moralnego, sytuacje wyboru, odpowiedzialnosć za wybory, konflikty wewnętrzne, poczucie winy; złoty okres powieści historycznej

co się działo w tle realizmu etycznego

1905 - koniec uni ze Szwecją, wymiana pokoleń, odchodzą Wielcy, rozkwit patriotyzmu, obie wojny światowe, okupacja Norwegii, czasopisma i tygodniki

pisarz, utwor, data realizmu etycznego

Sigrid Undset, "Krystyna córka Lavransa", 1920/22

dlaczego "Krystyna..." była w epoce realizmu etycznego

porusza tematy życiowych wyborów i brania odpowiedzialności za nie, obecność konfliktów wewnętrznych, rozterek, poczucia winy walki o miłość, problemów moralnych, ale także i krytyki i przeciwstawieniu się konserwatyzmowi i normom społecznym

charakterystyka "Krystyny..."

tło wydarzeń: średniowiecze; obecność pozycji społecznych, podział warstw społecznych, konwenanse, przywiązanie do wiary i kościoła, katolicyzm vs ludowość (kościół jako wnętrze góry, Aashilda), dokładne opisy otoczenia (potrawy, stroje)

jakim rodzajem powieści jest "Krystyna..."

powieść historyczna, rozwojowa, psychologiczna; obecność rowoju wewnętrznego postaci

inni autorzy realizmu etycznego

Olav Dunn "Ludzie i żywioły"; liryka kobieca, literatura dziecięca Haldis Moren Vesaas